Zondag laatst was ik gastspreker bij de Cercle Coecilia van Oostende. Ik mocht er vertellen over mijn leven met een handicap en hoe ik er toe gekomen ben om te gaan schrijven.
Aan de hand van een powerpoint projectie heb ik een drie kwartier verteld over mijn jeugd, mijn opleiding en mijn loopbaan. Daarnaast ook over mijn interesses en hobbys en mijn auteurschap.
Deze vereniging, officieel "Koninklijke Cercle Coecilia Confrérie du Rat Mort"
De Koninklijke Cercle Coecilia behoort tot de oudste en meest opmerkelijke culturele verenigingen van Oostende. De vereniging werd op 1 november 1861 opgericht, in een periode waarin Oostende zich ontwikkelde tot een mondaine badplaats en een ontmoetingsplaats voor de Europese burgerij.
De oprichting vond plaats in de Rederijkerskamer in de Christinastraat. De stichters behoorden voornamelijk tot de Franstalige Oostendse burgerij, die naast ontspanning ook belangstelling had voor muziek, kunst en cultuur. De naam Coecilia verwijst naar de heilige Cecilia, patrones van de muziek en de musici.
De vereniging ontstond bovendien vanuit een maatschappelijk engagement. In het negentiende-eeuwse Oostende bestond immers een aanzienlijke sociale kloof tussen de welgestelde burgerij en de minderbedeelde bevolking. De leden wilden niet alleen hun culturele interesses delen, maar ook iets betekenen voor de mensen die het moeilijk hadden.
Hun oorspronkelijke leuze werd dan ook 'Kunst en Liefdadigheid'. Later werd dit uitgebreid tot de drie belangrijke pijlers: kunst, vermaak en liefdadigheid.
Vanaf haar ontstaan organiseerde de Cercle Coecilia concerten, muziekuitvoeringen, toneelvoorstellingen en culturele bijeenkomsten. De opbrengsten werden gedeeltelijk gebruikt voor liefdadige doeleinden.
Zo werden onder meer behoeftige gezinnen, bejaarden en nabestaanden van vissers die op zee waren gebleven, ondersteund. Ook initiatieven voor ouderenzorg konden op de steun van de vereniging rekenen.
De Cercle was daarmee meer dan een gezelligheidsvereniging voor de Oostendse elite. Ze probeerde de culturele rijkdom van de stad te verbinden met maatschappelijke verantwoordelijkheid.
In mei 1894 nam de vereniging haar intrek in een vaste locatie aan het Wapenplein. Haar activiteiten groeiden uit tot een belangrijk onderdeel van het sociale en culturele leven van het toenmalige Oostende.
Een van de bijzonderste hoofdstukken uit de geschiedenis van de Cercle Coecilia is ongetwijfeld haar band met James Ensor (1860-1949), de wereldberoemde Oostendse kunstenaar.
Ensor was niet alleen een artistiek genie, maar ook een man die graag deelnam aan het sociale en mondaine leven van zijn geboortestad. Hij was actief lid van de Cercle Coecilia en bleef dat tot aan zijn overlijden.
Zijn betrokkenheid was meer dan louter symbolisch. Ensor hield van carnaval, verkleedpartijen, satire en het groteske. De maskers, kostuums en uitbundige feestelijkheden die zo kenmerkend waren voor zijn kunst, sloten nauw aan bij de sfeer van de activiteiten van de vereniging.
Een bijzondere rol speelde zijn vriendschap met Léon Rinskopf, dirigent van het Kursaalorkest en eveneens lid van de Cercle. Samen met andere Oostendse heren kwam Ensor op het idee om een nieuw carnavalsevenement te organiseren, geïnspireerd door de Parijse uitgaanscultuur.
Tijdens een studiereis naar Parijs maakten Ensor en zijn gezelschap kennis met Montmartre en het beroemde Cabaret du Rat Mort op de Place Pigalle. Dat bezoek zou een belangrijke inspiratiebron worden voor een nieuw Oostends feest.
De Parijse sfeer van cabaret, satire, maskers en uitbundigheid kreeg zo een eigen Oostendse vertaling.
Uit deze artistieke en feestelijke inspiratie groeide de Compagnie du Rat Mort, die in 1896 ontstond. Het bekende Bal du Rat Mort werd vervolgens een jaarlijks terugkerend evenement.
Het feest groeide uit tot een van de meest karakteristieke carnavalsmanifestaties van Oostende. Het was een bijzondere combinatie van elegantie, humor, satire en artistieke vrijheid.
De deelnemers verschenen in de meest uiteenlopende kostuums en maskers. De sfeer was geïnspireerd door het Parijse cabaret, maar kreeg tegelijk een typisch Oostends karakter.
Het Bal du Rat Mort had echter ook een belangrijke sociale functie. De opbrengsten gingen naar liefdadige werken en hulpbehoevenden in de stad.
Hierin herkennen we opnieuw de oorspronkelijke doelstelling van de Cercle Coecilia: cultuur en ontspanning inzetten ten dienste van de medemens.
Het is interessant om daarbij een onderscheid te maken tussen de eerste gemaskerde carnavalsbals van de Cercle, die al in 1870 werden georganiseerd, en de latere Compagnie du Rat Mort en haar eigenlijke traditie. In historische bronnen worden de verschillende ontstaansdata soms door elkaar gehaald.
De Eerste Wereldoorlog onderbrak de activiteiten van de vereniging. In 1919 werd de werking opnieuw opgenomen. In de daaropvolgende decennia bleef de Cercle Coecilia een belangrijke rol spelen in het Oostendse verenigingsleven.
De Compagnie du Rat Mort verdween aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog, maar werd in 1956 opnieuw tot leven gewekt. Het carnavalsbal kreeg gaandeweg een internationale uitstraling en groeide uit tot een begrip ver buiten de grenzen van Oostende.
In 2011 vierde de vereniging haar 150-jarig bestaan. Ter gelegenheid daarvan verscheen zelfs een bijzondere Belgische postzegel met tekeningen van James Ensor, als eerbetoon aan zijn verbondenheid met de vereniging en het Bal du Rat Mort.
Ook vandaag blijft de Koninklijke Cercle Coecilia haar historische opdracht voortzetten. De vereniging wil:
-
Kunst en cultuur bevorderen: de culturele tradities van Oostende levend houden en kunstenaars en cultuuruitingen waarderen.
-
Vermaak en ontmoeting stimuleren: mensen samenbrengen door middel van feesten, evenementen en het Bal du Rat Mort.
-
Liefdadigheid ondersteunen: de opbrengsten van haar activiteiten inzetten voor sociale en humanitaire initiatieven.
-
Oostends erfgoed bewaren: de historische identiteit van de stad en haar bijzondere culturele tradities uitdragen.
Een mooi voorbeeld daarvan is de steun aan Lichtbaken, een Oostendse organisatie die zich inzet voor mensen in een kwetsbare situatie.
De Koninklijke Cercle Coecilia is eigenlijk een stukje levende Oostendse geschiedenis. Ze verbindt drie werelden die op het eerste gezicht misschien weinig met elkaar gemeen hebben: de artistieke wereld van James Ensor, het mondaine feestleven van de belle époque en de sociale bekommernis om de minderbedeelde medemens.
Dat maakt haar geschiedenis bijzonder waardevol.
Ensor vond in deze vereniging een omgeving waarin zijn liefde voor carnaval, humor, satire en artistieke expressie tot uiting kon komen. Tegelijkertijd stond de Cercle voor een maatschappelijke gedachte die ook vandaag nog actueel is: cultuur en levensvreugde mogen geen doel op zich zijn, maar kunnen ook dienen om anderen te helpen.
Meer dan anderhalve eeuw na haar oprichting blijft de oorspronkelijke gedachte overeind: kunst, vermaak en menslievendheid horen bij elkaar.
Reactie plaatsen
Reacties